«Сулейман-Стальский район» муниципальный райондин Кьил Нариман Шамсудинович Абдулмуталибован тIварцIел мукьвара Дагъустан Республикадин намусдин азадвилин ва диндин организацийрихъ галаз санал кIвалухунин рекьяй Комитетдин председатель Сулейман Мегьамедовалай чар хтана. Ана Махачкъалада къецепатан уьлквейрай атанвай мусурманрин зурба алимрин, мусурманрин алимрин Виридуьньядин союздин членрин иштираквал аваз кьиле фейи конференциядин кIвалахдикай, анал килигай месэлайрикай кхьенва.
- Гьуьрметлу Нариман Шамсудинович, муниципальный печатдин такьатрикай, телевиденидикай менфят къачуна, Комитетдиз Куьне конференциядин материалрикай райондин общественность хабардар авунайтIа кIанзавай, - кхьизва Сулейман Мегьамедова чарчин эхирдай.
Лагьана кIанда, конференциядин кIвалахдикай гегьенш макъала ва анал мусурманрин алимри авур докладар, гьакIни конференциядин материалар аваз акъуднавай махсус кIватIал райондин сайтда тамамвилелди ганва, чкадин телевиденидайни передачаяр тешкилна.
И макъалада конференциядин кIвалахдикай «Куьредин хабарар» газет кIелзавайбурни хабардар ийиз кIанзава.
Махачкъалада Дуствилин кIвале «Мусурманрин садвал мягькемарунин рекьяй халкьарин тежриба: алай девирдин жуьреяр ва къайдаяр» темадай конференция сентябрдин вацра кьиле фена. Адан кIвалахда мусурманрин алимрин Виридуьньядин союздин членар тир шариатдин илимрин доктор, исламдин «Аш-Шарика» университетдин профессор, шейх Мугьаммад Мустафа аз-Зухайлиди (Сирия), шариатдин илимрин доктор Усман Умар Мугьаммада (Сирия), Египетдин «Аль-Азхар» университетдин проректор, профессор, доктор, шейх Мугьаммад Магьмуд Агьмад Гьашима, Кувейтдин вакуфрин ва исламдин крарин рекьяй министрдин советник, Къуръан чирунин рекьяй илимрин доктор Усман Агьмад Абдурагьима, Дагъустандин муфтийдин заместитель Агьмад-гьажи Къахаева, Махачкъаладин Жуьмя мис-кIиндин имам Мегьамедрасул-гьажи Саадулаева, ДР-дин Халкьдин Собранидин Комитетдин председатель Камил Давдиева, ДР-дин печатдинни информациядин министрдин заместитель Зубайру Зубайруева, ДР-дин намусдин азадвилин ва диндин организацийрихъ галаз санал кIвалахунин рекьяй Комитетдин председатель Сулейман Мегьамедова, диндин организацийринни гьукуматдин жавабдар маса ксари иштиракна.
Конференция Дагъустан Республикадин Гьукуматди ДР-дин Муфтиятдихъ галаз санал республикадин мусурманрин садвал мягькемарунин ва и рекьяй къецепатан уьлквейрин тежриба чирунин мураддалди тешкилнавайди тир.
Сифтедай Агьмад-гьажи Къахаева конференциядин иштиракчийриз Муфтиятдин патай мусурман касдин эдебриз талукьарнавай чар кIелна ва абур республикадин муфтий Агьмад-гьажи Абдулаеван тIварунихъай тебрикна.
«Аль-Азхар» университетдин проректор, шейх Мугьаммад Магьмуд Агьмада чпиз теклиф авунай, хушвилелди кьабулунай ДР-дин Кьил Рамазан Гьажимурадович Абдулатиповаз, республикадин Муфтиятдиз чухсагъул малумарна, конференциядиз атанвай мусурманрин зурба алимар тебрикна, конференция тухунихъ авай еке метлебдикай лагьана. Кьилди къачуртIа, шейхди къейд авурвал, эхиримжи вахтара мусурманрин уммади четинвилер гьиссзава. И кардин себебни бязи ксари, Ислам дин сиве вугуз, гьар жуьре тахсиркарвилер авун я. Идалайни алава яз, чпи-чеб чIехи алимар я лугьуз къекъвезвай бязибуру чпин хсуси фикирар шариатдинбур я лугьузва, шариатдикай далда кьуна, абур инсанрал илитIзава. «Аш-Шарика» университетдин профессор, шейх Мугьаммад Мустафа аз-Зухайлиди вичин рахунра Дагъларин уьлкведа вичел еке чирвилер авай инсанар гьалтзавайдал гьейранвал къалурна. Ада, Дагъустандин чилелай пайгъамбардин, къуй адан кьилел саламар ва салаватар къурай, женгинин юлдашар фейидакай лагьайла, вичиз пара итижлу хьайиди къейдна.
- Къе Аллагьдин эмирдалди ина мусурман уьлквейрин ва Дагъустандин машгьур алимар, общественный деятелар кIватI хьанва. Им гьа женгинин юлдашри и чилел тухвай кIвалах давамардай мумкинвал я, - лагьана шейх Мугьаммад Мустафа аз-Зухайлиди.
Шейх Ислам диндин, Аллагьдиз кIан хьунин, шариатдин месэлайрал акъвазна, абурукай гегьеншдиз суьгьбетна. ИкI, ада къейд авурвал, Исламдин дибар гьуьжет алачирбур, Къуръанда ва Мегьамед пайгъамбардин, къуй адан кьилел саламар ва салаватар къурай, суннада чка кьунвайбур я.
Конференциядал алимри жигьаддикай, алай вахтунда мусурман уьлквейра авай гьаларикай, Дагъустандихъ авай мумкинвилерикайни суьгьбетарна. Кьилди къачуртIа, Арабрин Садхьанвай Эмиратдин Дубаи шегьердин исламдин месэлайрай ва гуманитарный кIвалахрай Департаментдин проповедник, шариатдин илимрин доктор Усман Умар Мугьаммада къейд авурвал, жигьад - им Ислам диндин рехъ кьиле тухун патал вири къуватар, алакьунар эцигун лагьай чIал я, ихьтин метлеб адахъ лексикадин жигьетдай ава. Яни чи динда жигьад - им вири къуватар Исламдин рекье серф авун я. И манада «жигьад» гаф ишлемишунин гьахълувал тестикьарзавай делилар чахъ гзаф ава. Абурун кьадар акьван гзаф я хьи, Къуръандин тек са сурадалди сергьятламишиз жедач, гьикI хьи, Къуръанда «жигьад» гаф гзаф кьадарда ва жуьреба-жуьре хилера ишлемишзава.
Жигьад жуван чандалди, вахтуналди, мал-эменнидалди ва Аллагьди вичин няметрикай ишлемишун патал инсандиз вуч ганватIа, вири гьа шейэралди кьиле тухуз жеда.
- Эгер жигьаддин нетижада зарар жезватIа, чавай инанмишвилелди ам гьарам я лугьуз жеда, - къейдна шейхди. - ГьакIни жигьад гьарам я, эгер диде-буба акси яз, абурун ихтияр авачиз фена дявеяр ийиз хьайитIа. Эгер «жигьад» душманрихъ галаз кьиле тухузвай дяведин манада ишлемишзаватIа, гьелбетда, адахъ вичин тайин шартIар ава. (И шартIарал Усман Умар Мугьаммад, гьакIни ада жигьад къуват хьиз ва гьина малумарзавайди ятIа, жигьад нивай кьиле тухуз жедатIа, гьабурал гегьеншдиз акъвазна).
Алимри конференциядал метлеблу маса месэлайрайни итижлу докладар авуна.
Конференциядилай гуьгъуьниз мусурманрин алимрин Виридуьньядин союздин членри студентрихъ, жегьилрихъ галаз ва гьар жуьре маса гуьруьшар тешкилна.
Мусурманрин алимрин Виридуьньядин союздин членри, шариатдин алимри инанмишвал къалурайвал, ихьтин мярекатри мусурманрин садвал, Дагъларин уьлкведа ислягьвал мягькемарунин кардиз куьмек гуда.
Хазран Кьасумов, РФ-дин журналистрин Союздин член.
