Вахтуниз вири муьтIуьгъ я. Гьафтейри варцар, варцари йисар, абуруни асирар эвез ийиз виликди физвай вахтуни уьмуьрда, обществода вичин дегишвилер твазва. ТIебиатдин алемни, къурулушарни гьакI я. Амма вири девирриз – вахтаризни килиг тавуна асирра чпин метлеб квадар тийизвай, гьамиша герек затIар, къурулушарни ава. Абурукай сад вири вахтара гьар са уьлкве патал адан даях, къудрат тир Яракьлу Къуватар, армия я. Ингье, РФ-дин Президент В. В. Путинан Указдин бинедаллаз чи уьлкведа жегьилар армиядиз рекье тунин зулун призыв башламиш хьанва.
И призывдикай, гьакIни военный комиссариатдин кIвалахри-кайни жегьилрихъ галаз алакъалу бязи месэлайрикай суьгьбет авун патал зун и йикъара Дагъустан Республикадин военный комиссариатдин Сулейман-Стальский ва Кьурагь районрин отделдин начальник, Яракьлу Къуватрин подполковник Р. С. Женетовахъ галаз гуьруьшмиш хьана.
- Райзудин Сейфуллаевич, сифтедай чаз Куьне зулун призывдикай лагьанайтIа кIанзавай. Куь отделди Ватандиз къуллугъ ийиз шумуд кас рекье твада? Малум тирвал, эхиримжи йисара армиядиз са акьван гзаф жегьилриз эвер гузвач. ГьакI хьайила, армиядиз вужар ракъурда, абуру гьихьтин истемишунриз жаваб гана кIанзава?
- Зулун призыв чи уьлкведа 1-октябрдилай кьиле физва. Ам хъсан тешкиллувал аваз ва истемишунрихъ галаз кьадайвал кьиле тухун патал, виликан йисара хьиз, цIини районда призывной комиссия тешкилнава, адак РОВД-дин, военкоматдин ва герек маса тешкилатрин векилар ква. Идахъ галаз сад хьиз, армиядиз рекье твазвай, гьакIни армиядиз тухудай яшар жезвай аялар райондин больницада медосмотр физва, медкомиссияди вичин кIвалах тухузва.
Зулун призывдин вахтунда военный комиссариатдин чи отделди къуллугъзавай 2 райондай (Сулейман-Стальский, Кьурагь) 30 кас армиядиз ракъурун лазим я. Гьелбетда, Ватандиз къуллугъиз физ кIанзавай жегьилрин кьадар са шумуд сеферда гзаф я. Уьлкведин Яракьлу Къуватрани дегишвилер кьиле физва, алай аямдин шартIара уьлкведиз кьадардал гьалтайла екеди тушир, амма сагълам, чирвилер авай офицерралди, аскерралди таъмин тир, техникадин жигьетдай вилик фенвай армия герек я. ГьакI хьайила призывной комиссияди сифте нубатда армиядиз сагълам, кьилин образование авай жегьилар ракъурзава.
- Гьуьрметлу подполковник, хейлин аскерар армияда къуллугъдин вахт куьтягь хьайидалай гуьгъуьниз, икьрарар кутIунна, контрактникар яз частара амукьзава. Мадни, армиядай хтанвай, контрактникар яз армиядиз хъфиз кIанзавай жегьилрин кьадарни тIимил туш. Куь отделдихъ абур контрактникар яз военный частариз ракъурдай мумкинвилер авани?
- Контрактникар яз къуллугъиз физ кIанзавай жегьилар жагъурун, и кар патал талукь документар гьазурун, вири рекьерай абуруз куьмекар гун – им чи кIвалахдин везифайрикай сад я. Лугьуз жеда хьи, контрактникар гьазуруналди, чна жегьилар кIвалахдалди таъминарзава.
Алатай йисуз чна 100 кас контрактникар яз частариз ракъурна. ЦIинин йисуз чаз Буденовск ва Майкоп шегьерра кардик квай частариз жегьилар контрактникар яз ракъурдай мумкинвал ава. Контрактниквилиз физ кIанзавай жегьилривай за военкоматдин чи отделдиз атун, я тахьайтIа, 3-14-66 нумрадин телефондиз зенг авун тIалабзава. Чун абуруз куьмек гуз, герек документар гьазуриз гьазур я.
- Алай аямдин армия, вахтуни истемишзавайвал, пешекарвилинди хьун герек я, и кар офицервилин составдилайни гзаф аслу я. Чи райондай военный училищейриз кIелиз физвай жегьилар авани? Мадни, военкоматдин отделдай куьне жегьилар кIелиз ракъурзавани?
- Къадимлу лезги халкьдихъ Ватандиз намуслудаказ къуллугъ авур генералар, чIехи чинар авай офицерар вири девирра хьайиди я, гилани ава. Военный вузра кIелзавай, гьакIни анрик кIелиз экечIиз кIанзавай жегьилрин кьадар чи йикъарани тIимил туш.
Военный вузрик, училищейрик гьам школа куьтягьай, гьам армияда къуллугъна хтанвай жегьилривай экечIиз жеда. Шаз чна 50 кас, ц1инин йисуз 27 кас кIелиз ракъурна.
Офицерар яз армияда къуллугъ авун – им гьуьрметлу, гьа са вахтунда, жавабдар везифа я. Чун военный училищейрик экечIиз физ кIанзавайбурузни вири рекьерай куьмекар гуз ва меслятар къалуриз гьазур я.
- Райзудин Сейфуллаевич, алай вахтунда Куь отделдик акатзавай районрай Россиядин армиядин жергейра къуллугъзавай жегьилар ава. Абурухъ галаз алакъа авани?
- Чи жегьилри къуллугъзавай военный частарин командиррихъ галаз чна сих алакъа хуьзва. Шадвал кутудай кар я хьи, чи гзаф жегьилри Ватандин вилик чпин пак буржи, Женгинин Уставдин истемишунар, комадиррин тапшуругъар намуслудаказ кьилиз акъудзава. Идан гьакъиндай военный частарин командиррилай чи отделдиз, диде-бубайриз хуьквезвай Чухсагъулдин чарари ачухдиз шагьидвал ийизва. Мукьвал йикъара чаз ихьтин пуд чар хтана. Лагьана кIанда, ихьтин чарар чна мукьвал-мукьвал школьникрихъ галаз тухузвай гуьруьшрал кIелзава. Ида акьалтзавай несил ватанпересвилин руьгьдаллаз тербияламишуниз куьмек гузва.
- Чи суалриз жавабар гунай, метлеблу суьгьбет авунай ва районэгьлийрихъ элкъвена лагьай хуш келимайрай квез чухсагъул, гьуьрметлу подполковник.
- Куьнни сагърай!
Хазран Кьасумов.
