Гьакъикъатдани, тамар гьар са уьлкведин, гьар са халкьдин девлет я. Тамари, чун элкъуьрна кьунвай тIебиатди инсанрин сагъламвал мягькемарзава. Тама къекъуьн, вични гатфарин и йикъара, гьикьван лезет гудай кар я? Къацу либас алукIнавай таму, шад нагъмаяр язавай къушари, тамун чкада гьалтзавай кIамарини булахри, са рахунни алачиз, гьар са касдин гуьгьуьл шадарда.
Чи райондин сергьятдани тамар, тIебиатдин гуьзел чкаяр гзаф ава. Кьилди къачуртIа, райондин сергьятда 16 агъзур гектардив агакьна майдан кьунвай тамар ава. Са рахунни алачиз, им чи райондин анин агьалийрин девлет я.
Чи тамарин майишатдин кIвалахни тамар хуьникай, адан майданар артухаруникай ибарат я. Чи работникри и кIвалахрал, гьакIни тамарин бегьерлувал хкажунал, анрин хаммалдин суьрсетар ишлемишунал вири къуватар эцигнава.
Вичин девирда В. Г. Белинскийди лагьанай: «Инсаният вилик финин атIа кьил авач, ада са вахтундани лугьудач: акъваз, мад вилик фидай рехъ амач». Эхь, несилар, йисар, девирар къвез фида. Амма тIебиат са чIавузни рекьидач, ам мидаим я. Гьавиляй чна къвезмай несилдикайни фикир авун, гележегдин несилдин тIебиатдикай менфят къачун патал алай девирда экология хуьн, идахъ галаз сад хьиз, тамарин майданар артухарун лазим я. И жавабдарвал аннамишуналди чна гьар йисуз 10-15 гектарда цIийи там кутазва. Идалайни гъейри, гьар йисуз тарарилай авахьай тумарикай цIийи там арадал гъизва. Абурухъ чна кьетIен къайдада гелкъуьнни тешкилзава.
Чи майишатдин работникри тамар хуьнин, абурун майданар артухарунин рекьерай хьиз, тамар цIаяр кьуникай хуьнизни кьилин фикир гузва, и рекьерай талукь серенжемар тухузва.
Гьайиф хьи, тама чакъал кими жедач лагьайвал, тамариз зиянар гузвай, ихтияр авачиз анай кIарасар атIузвай инсанарни авачиз туш. Гьелбетда, чна абурун вилик пад кьун патал талукь маса къуллугърихъ галаз рейдар тешкилзава, къайдаяр чIурай дуьшуьшар дуьздал акъудзава, тахсирлу ксаривай законрихъ галаз кьадайвал жаваб гуз тазва.
Тамарин майишатди вичин вилик акъвазнавай везифаяр кьилиз акъуддайдахъ инанмишаруналди, заз агьалийрихъ элкъвена лугьуз кIанзава: тIебиатни Аллагьтаала, зи фикирдалди, са гафар, тамарни чи девлет я. ТIебиат хуьнин карда тамарин метлеб кьетIенди я. Гьавиляй, Ф. Энгельса лагьайвал, тIебиатдал гуж гъалиб авуна кIандач вучиз лагьайтIа, тIебиат чи беден, чи иви, чи мефт я. Ша чун, гьар са районэгьли, тIебиатдив, тамарив, адан девлетрив мукъаятдивди, къадирлувилелди, гьуьрмет авунивди эгечIин. РикIелай ракъурмир: тIебиатди, таму-тара чаз шадвал гузва, чи сагъламвал мягькемарзава.